Lalka (www.taniaksiazka.pl)” autorstwa Bolesława Prusa to publikowana w latach 1887-1889, na łamach dziennika “Kurier Codzienny”, powieść społeczno-obyczajowa. Swą genezą sięga pewnego numeru “Gazety Polskiej”, w którym ukazała się nietypowa informacja o, mającym miejsce w Bernie, procesie pewnej młodej kobiety oskarżonej o kradzież lalki. Finalnie, sprzedawca zeznał, że owa zabawka zakupiona została u niego, co ostatecznie przesądziło o niewinności kobiety. Temat ten wyjątkowo przypadł do gustu Prusowi, który, jak sam potem mówił, wykorzystał wyżej opisane zdarzenie jako inspirację dla powstania “Lalki”, jednej z najbardziej znanych i cenionych polskich powieści.

Słów kilka o fabule powieści

Akcja książki rozgrywa się w latach 1878-1879 w Warszawie. Epizodycznie, bohaterowie pojawiają się także w Paryżu oraz Zasławiu. Podstawowymi wątkami opisywanymi w tomach jest historia nieszczęśliwej miłości Wokulskiego do Izabeli, losy sklepikarza Ignacego Rzeckiego oraz sytuacja baronostwa Krzeszowskich i Heleny Stawskiej. 

Głównym bohaterem powieści jest Stanisław Wokulski, którego niezwykle wyrazista postać na stałe zagościła w polskiej kulturze jako symbol rozsądnego przedsiębiorcy. Wokulski jest jednak przede wszystkim wielkim romantykiem. Skutkiem tego jest jego wyjątkowo pechowe zauroczenie, którego obiektem stała się piękna, lecz oziębła i dumna, Izabela Łęcka. Bohaterowie zestawieni zostali ze sobą na zasadzie pewnego kontrastu. Pracowity, czuły i dobry Wokulski wydaje się zupełnie nie pasować do zakochanej w pieniądzach arystokratki. Jego miłość jest zupełnie niewytłumaczalna dla czytelnika, a działania, jakie podejmuje, by zdobyć serce kobiety, są nad wymiar niezrozumiałe. 

Kim jest tytułowa “Lalka”?

Krytycy literaccy podają kilka różnych interpretacji “Lalki”. Wśród nich jedną z najpopularniejszy jest potraktowanie tytułu jako elementu satyryczno-dydaktycznego powieści. “Lalkami” nazywano bowiem osoby o wyższym niż przeciętny statusie społecznym. Wspomnianą “lalką” byłaby tutaj panna Izabela Łęcka, która tak samo jak uwielbiane zabawki, oprócz swojej urody nie ma nic więcej do zaoferowania. Ciekawe wyjaśnienie proponuje także polska noblistka, Olga Tokarczuk. Zgodnie z jej interpretacją, “lalką” jest ułuda, którą Wokulski tworzy w swojej głowie pod postacią Izabeli. Zakończenie powieści jest w takim wypadku rozumiane jako moment przebudzenia się mężczyzny ze snu, przejścia jego marzeń w rzeczywistość.

“Lalka” Bolesława Prusa to zdecydowanie powieść, którą powinien przeczytać każdy miłośnik polskiej literatury. Wyjątkowo bystra, momentami zabawna, przeniesie czytelnika w alejki pięknej dziewiętnastowiecznej Warszawy.